Wioletta Dziarnowska - Empatia - dyspozycja percepcyjna czy współodczuwanie?
W referacie proponuje się odróżnienie empatii jako dyspozycji świadomościowej do współdoznawania stanów mentalnych innych organizmów oraz empatii jako dyspozycji percepcyjnej służącej do mentalistycznej interpretacji zachowania innych istot i adekwatnego reagowania na nie.
Biorąc pod uwagę fenomenologiczną charakterystykę świadomych stanów mentalnych empatia w pierwszym sensie polega na wytworzeniu świadomościowych odpowiedników stosownie rozumianego intencjonalnego oraz subiektywnego aspektu cudzych przeżyć. Drugie ujęcie empatii nawiązuje do kognitywistycznej koncepcji tzw. mindreadingu w ramach której przyjmuje się, że sprawne rozumienie i przewidywanie zachowań innych organizmów jest efektem identyfikacji ich stanów mentalnych. Za wykrywanie informacji o mentalistycznych determinantach zachowania odpowiedzialne są w opinii zwolenników mindreadingu wyspecjalizowane moduły neurokognitywne: detektor intencjonalności, detektor kierunku patrzenia, moduł uwspólniania pola uwagi oraz teoria mechanizmów umysłowych. Moduły te pozwalają na ustalenie związku pomiędzy zachowaniem a stanem mentalnym innego organizmu.
Wskazane typy empatii jako dyspozycji do wydobywania informacji na temat przeżyć innych istot służą odmiennym celom: pierwszy ma na celu wygenerowanie odpowiedzi na pytanie: "co czuje/przeżywa inny umysł?"; drugi - "co zrobi inny umysł?"
Twierdzę, że dyspozycja do współdoznawania (wytwarzania świadomościowych odpowiedników cudzych przeżyć) wspiera mindreading w przypadku zachowań niejednoznacznych oraz nieczytelnych.