Marek Kowalczyk - Procesy hamowania w uwadze selektywnej w świetle badań dotyczących primingu negatywnego
Mechanizmy uwagi selektywnej decydują o tym, które spośród równolegle wzbudzanych treści lub procesów umysłowych ostatecznie będą wpływały na zachowanie i świadome myśli podmiotu. Ta selekcja przypuszczalnie ma aspekt pozytywny i negatywny: obejmuje wybiórcze "wzmacnianie" treści i procesów umysłowych związanych z realizacją obranego celu oraz "osłabianie" (hamowanie, tłumienie) aktywności umysłowej z nią niezwiązanej. Za przejaw inhibicyjnego składnika uwagi wielu badaczy uznaje zjawisko primingu negatywnego, polegające na spowolnieniu reakcji lub zwiększeniu prawdopodobieństwa błędnej reakcji w warunkach, gdy bodziec wymagający zareagowania jest tożsamy bądź powiązany semantycznie z bodźcem wcześniej ignorowanym. Zgodnie z inhibicyjną interpretacją tego zjawiska (są też inne jego wyjaśnienia), priming negatywny wynika z aktywnego tłumienia reprezentacji krytycznego bodźca, kiedy jest on ignorowany.
W referacie podjęta jest próba odpowiedzi na pytanie, jaki obraz właściwości procesów hamowania wyłania się z badań nad primingiem negatywnym przy założeniu jego inhibicyjnej interpretacji i co wynika z tego obrazu dla przyszłych badań wykorzystujących priming negatywny jako wskaźnik procesów hamowania w uwadze. W świetle ustaleń empirycznych procesy hamowania odpowiedzialne za priming negatywny a) są reaktywne i selektywne, to znaczy oddziałują w selektywny sposób na reprezentacje bodźców zakłócających wykonywaną czynność, a przy tym mogą wybiórczo oddziaływać tylko na niektóre składniki rozproszonych reprezentacji tych bodźców - te, które są źródłem interferencji; b) są zapamiętywane, to znaczy one same albo ich skutki mogą być reaktywowane zgodnie z ogólnymi zasadami funkcjonowania pamięci, kiedy ponownie napotykany jest obiekt, którego reprezentacja była tłumiona; c) mają charakter "góra-dół", a nie oboczny; d) są zależne od centralnych zasobów i e) podlegają strategicznej regulacji. Zależność hamowania oraz jego przejawów od złożonych czynników narzuca odpowiednio złożone reguły wnioskowania o inhibicyjnym składniku uwagi selektywnej na podstawie właściwości negatywnych efektów primingowych.