Ewa Magier - Procesy jawne versus utajone: Czy możemy być skuteczni nie wiedząc o tym?
W ostatnich dwóch dekadach, w światowej literaturze psychologicznej zauważa się niezwykły wzrost publikacji na temat utajonych procesów poznawczych. Najczęściej wymienia się wśród nich pamięć utajoną (ang. implicit memory), uczenie się utajone (ang. implicit learning) oraz wiedzę utajoną (ang. implicit lub tacit knowledge).
Wiedza nabyta w sposób utajony definiowana jest najczęściej jako niezależna od świadomej kontroli, wykorzystywana w sposób niejawny oraz posiadająca abstrakcyjny charakter.
Celem przeprowadzonych badań była próba odpowiedzi na pytanie czy skuteczność wykonywania zadań klasyfikacyjnych na materiale o charakterze abstrakcyjnym zależy od utajonego versus jawnego sposobu nabywania wiedzy oraz od subiektywnego przekonania o poprawności wykonania zadania.
Do testowania hipotez wykorzystano paradygmat sztucznych gramatyk (ang. artificial grammar learning). Przeprowadzono dwa eksperymenty, w którym łącznie wzięło udział 241 osób.
Uzyskane rezultaty świadczą o takim samym poziomie skuteczności wiedzy nabytej w sposób jawny i utajony. Dodatkowo, uzyskane rezultaty pozwalają na wniosek, że w przypadku utrudnionego stosowania wiedzy jawnej następuje uruchomienie niejawnego trybu przetwarzania informacji pozwalającego zachować wysoki poziom skuteczności w rozwiązywaniu zadań.