Andrzej Klawiter - Świadomość jako iluzja bezpieczeństwa
Współcześni badacze świadomości zgadzają się, że wskaźnikiem bycia świadomym jest posiadanie qualiów (Jak to jest być świadomym? - Posiadać qualia!). Przyjęcie, że najbardziej reprezentatywną postacią świadomości jest jej odmiana fenomenalna prowadzi jednak do całego szeregu kłopotów pojęciowych oraz bezradności teoretycznej i eksperymentalnej. W referacie omówię niektóre z owych trudności oraz argumentować będę, że znikną one dopiero wtedy, kiedy porzuci się pogląd, że świadomość polega na zdolności do doznawania określonych treści. Zamiast pytać o naturę świadomości fenomenalnej, należy badać po co i w jaki sposób używamy świadomości. Referat zawiera wstępną propozycję odpowiedzi na to pytanie. Postaram się pokazać, że świadomość to nie samo doznawanie qualiów lecz mechanizm mentalny uwalniający podmiot od konieczności ciągłej kontroli otoczenia. Dopiero zadziałanie owego mechanizmu umożliwia między innymi doznawanie qualiów. Istotę proponowanego ujęcia wyraża maksyma: "Nie dlatego jesteśmy świadomi, że doznajemy, lecz doznajemy dlatego, że jesteśmy świadomi."